artikel

Revolutie op komst aan kassa

Achtergrond Premium

Revolutie op komst aan kassa

Eén van de laatste bastions van de super gaat drastisch op de schop: het afrekenen aan de kassa. De initiatiefnemers achter OK beloven zelfs de lokale supermarkt zijn eigen digitale spaarprogramma en afrekenmodule ineen. Tegen lage kosten.

De afspraak is in B. Amsterdam, het oude logistiek centrum dat is omgebouwd tot een broedplaats van digitale startups. Heineken bracht er zijn online webwinkel Beerwulf onder, ver weg van de traditionele brouwerij, in een sfeer van start-up, risicodragend kapitaal, maar vooral ook jonge enthousiaste nerds. Ook de nieuwe afrekenapp OK presenteert zich hier. Een app met ambitie: een huwelijk tussen het geld van de nummer 2 van de Quote 500, de familie Wessels, de oprichters van internationaal befaamd softwarebedrijf Fox-IT en met de kennis van mensen die betrokken waren bij iDeal. Ja, wordt er gezegd op een vraag van Foodmagazine, in principe kan AH-franchiser Van den Tweel straks tegen lage kosten zijn eigen spaarprogramma lanceren, met de lokale sportvereniging én zonder inmenging van Zaandam. Dat is één van de beloftes. ‘Maar ook alles wordt een verkoopkanaal’, zegt ‘founder’ Chiel Liezenberg van OK. Wie een blikje cola met de app scant, koopt en betaalt een nieuw blikje vanuit de webshop. ‘In minder dan dertig seconden’, dat is de belofte.

Revolutie gaat over het hele afrekenproces

De revolutie in afrekenen gaat veel verder dan de supermarktkassa. Liezenberg zelf, één van de ontwikkelaars van bankbetaalsysteem iDeal, begon met het analyseren van het afrekenproces vanuit de mobiele telefoon. ‘Wij praten al twintig jaar over afrekenen met het mobieltje. Waarom doen wij het niet?’ Binnen drie maanden was er een goed functionerend prototype waarmee OK – de naam bestond toen al – de boer op ging en weinig enthousiasme ontmoette. ‘Ik kreeg drie vragen: Is het goedkoper dan pinnen? Is het sneller dan pinnen? En omdat het antwoord nee is op de eerste twee vragen, volgde de derde vraag: Wat kom je dan doen?’ Bovendien is betalen met de telefoon niet voldoende, volgens Liezenberg, omdat de groei voor retail online zit, in webshops. ‘Dan heb je niets aan een telefoon met een nearfieldchip om contactloos te betalen.’

Consument niet langer het sluitstuk van automatisering

Het leidde tot een compleet andere benadering van het het afrekenproces. Liezenberg spreekt over afrekenen en niet over betalen, want afrekenen is heel veel meer. ‘Bij het afrekenen is de consument nu, ook in de supermarkt, het sluitstuk van de automatisering. De systemen moeten draaien en de consument krijgt als toegang een pasje voor in de winkel, of hij moet een formulier invullen en krijgt een wachtwoord online, dat hij vervolgens vergeet.’

Er zijn wel apps, zoals de Apple Wallet, waarbij de consument zijn pasjes digitaliseert, maar het blijven individuele pasjes in de elektronische portemonnee. Het ei van Columbus is volgens OK dan ook een app die alle pasjes en onlineaccounts digitaliseert in de smartphone en aan elkaar knoopt: geen elektronische portemonnee, maar een slímme elektronische portemonnee.

App is een slimme portemonnee

De app knoopt alle digitale pasjes én online-accounts én het afrekenen aan elkaar. Op die manier kunnen consumenten de app vullen met pasjes van de sportvereniging en punten sparen voor die vereniging bij Albert Heijn Van den Tweel aan de kassa terwijl ze afrekenen. Met één beweging, binnen dertig seconden, bij de lokale ondernemer. Want dat wil OK ook: grote IT-spaarsystemen democratiseren voor lokale
supermarktondernemers, of slagers. Daarvoor is aan de achterkant OK Works ontwikkeld, in de meest simpele vorm een digitale knipkaart, waarbij iedere transactie een knipje is en de knipjes samen klanten voordeel geven of, als ze dat willen, hun sportclub.

Uiteindelijk draait het om een revolutie in fintech

Het lijkt allemaal heel simpel. Maar wie zich in het onderwerp verdiept, komt in de wereld van fintech, financiële technologie, de wereld waar Chiel Liezenberg zich als een vis in het water voelt. In die fintechwereld vinden grote veranderingen plaats, vaak met wat cryptische namen. Wij noemen er twee. De eerste is PSD2. Met de invoering van PSD2 zijn alle Europese banken verplicht om bedrijven toegang te verlenen tot de betaalrekening van klanten. Klanten bepalen zelf of zij die toegang geven. De andere ontwikkeling is GDPR, noemt het de privacywetgeving. Daarin staan ruwweg drie zaken geregeld voor de consument: hij moet toestemming geven, kan inzien wat er over hem bekend is en heeft het recht ‘to be forgotten’, om eruit te stappen.

App anticipeert op wetgeving

Gooi PSD2 en GDPR in één hoed en OK komt eruit. Althans, de app anticipeert op al die wetgeving. Ook daarover hebben de initiatiefnemers goed nagedacht. Google Pay bijvoorbeeld kwam met een soortgelijk systeem in de VS, maar faalde. De reden? Google Pay ging data verzamelen. Dat was tegen het zere been van de retailers. Het waren immers hun klanten én hun data, waarom zouden ze die aan Google verstrekken en ‘terugkopen’. En het was tegen het zere been van klanten, die in een privacyval trapten.

App is volledig in te richten door de klant OK doet dus veel en verzamelt alleen data met toestemming van de klant en noodzakelijk voor de transactie. Liezenberg benadrukt meer dan eens dat de app leeg wordt opgeleverd en dat degene die de app activeert, geen ‘reclame’ of anderszins pushberichten ontvangt. Wel biedt de app gemak, omdat alle transacties – betalen, reserveren en sparen – in een overzichtelijke timeline staan. De telefoon raakt ook niet overvol met appjes van iedere individuele retailer. ‘En wie de app van zijn telefoon haalt, stapt uit het systeem. Hij kan wel weer opnieuw beginnen, maar dan is alle historie weg.’

Wat is het verdienmodel?

Als big data geen centen opleveren, wat is dan het verdienmodel? Liezenberg: ‘Retailers willen tegen de laagste inspanning de hoogste conversie. En als de fees dan ook nog acceptabel zijn, maak je een kans. Wij rekenen succesfees en soms transactiefees voor de toegevoegde waarde die wij leveren. Concreet: de supermarkt betaalt alleen voor de coupon die digitaal bij hem wordt ingeleverd.’ Overigens krijgt een supermarkt, bijvoorbeeld Deen, niet zomaar inzicht in de klant. ‘Deen zou in zo’n geval, net als de OK-gebruiker, data krijgen over de transactie, zoals het bedrag en het aantal knipjes in de digitale spaarkaart. Hij krijgt in de winkel geen inzicht in wie die klant is, zoals naam, adres en woonplaats, omdat dat voor die transactie niet relevant is. Wat wel relevant is, is of er wordt gespaard en hoeveel er al is gespaard.

Maar koopt een klant online bij Deen, dan is die NAW-informatie wel relevant en wordt die gedeeld. Waar moet Deen anders de boodschappen bezorgen?’ OK zegt dat er nog een ander voordeel en een andere aanvliegroute zijn: ‘Deen kan met die data uit de transacties wel verbanden leggen tussen het on- en offlinegedrag van de klant. En als er een spaarprogramma is waarbij Deen zegt dat hij NAW-gegevens wil, dan krijgt Deen die gegevens als de klant toestemming ervoor heeft gegeven door in het spaarsysteem te stappen.’
De grote kracht van OK is dat het investeren in digitale informatietechnologie uit handen neemt. Met de OK-app is het aanbieden van digitale spaarprogramma’s dus ook voor de kleiner speler mogelijk.

Weg naar invoering app is lang

De weg naar invoering van de OK-app is niet geplaveid. Daarom zitten ook grote retailkanonnen als Kitty Koelmeijer (Nyenrode University) en oud-reclamebaas ‘met een groot hart voor merken, food en retail’ Rob Benjamens in de raad van advies. Zij moeten helpen bij de invoering. Die invoering is het klassieke kip-eidilemma. Als supermarkten of andere verkopende partijen OK niet faciliteren, dan gaan klanten niet over. Ruwweg spelen daarbij twee problemen.

De eerste is de software. Liezenberg: ‘De kassaboeren – om ze zo oneerbiedig te noemen – zijn al druk bezig om dit achter de schermen aan te passen. Daarin zit niet het probleem.’ Het tweede is de hardware: de flatbedscanners van Jumbo en AH kunnen nog geen code van een telefoonscherm lezen. Liezenberg: ‘Zij werken op basis van licht en zowel scanner als telefoon stralen licht uit. Dat verstoort elkaar. De presentatiescanners, zoals bij Spar, maken een beeld en dat werkt wel. Maar Jumbo en AH passen hun scanners toch wel aan. Bonuskaarten moeten immers ook gescand kunnen worden vanaf de telefoon.’

Big Bang met honderd partijen

OK zegt met honderd partijen in gesprek te zijn. Volgens de initiatiefnemers van de app zijn dat zestig retailers, vijftien webshops, tien grote merken en vijf tot tien evenementen-organisaties. Die zouden, als ze overgaan, in één grote Big Bang later dit jaar gezamenlijk bekend worden gemaakt. Dan breekt de revolutie aan de kassa ook pas echt uit.

Lees ook: supermarkt niet voorbereid op zijn eigen toekomst

Reageer op dit artikel