artikel

‘Nederlandse aanpak effectiever zónder suikertaks’

Achtergrond

DEN HAAG – Opnieuw is een suikertaks onderwerp van nationaal debat. De taks in het Verenigd Koninkrijk zou zeer effectief zijn, berichtten veel media de afgelopen weken. Foodwatch startte enkele weken geleden een campagne voor invoering van belasting op frisdranken, waarbij de opbrengst ten goede komt aan de verlaging van de zorgpremie. De Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS) en het CBL zijn fel tegen. ‘De huidige Nederlandse aanpak is zeer effectief.’

‘Nederlandse aanpak effectiever zónder suikertaks’

De politiek lijkt de invoering van een suikertaks voor het eerst wat serieus te nemen, nu staatssecretaris Blokhuis heeft aangegeven het onderzoeken ervan ‘een interessante optie’ te vinden.

Tientallen light- en zero-varianten

Vanuit de branche is er veel weerstand tegen de plannen. Vooral omdat er volop – en al jaren – met succes gewerkt wordt aan suikerreductie. Bovendien is er waarschijnlijk geen kamermeerderheid te vinden is voor zo’n belasting. Al sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw en vooral de afgelopen jaren zijn tientallen light- en zero-varianten in het supermarktschap geïntroduceerd. ‘Al onze inspanningen werpen steeds duidelijker vruchten af’, zegt Raymond Gianotten, directeur FWS, tegen Foodmagazine. ‘Uit de monitoring over 2017 is gebleken dat inmiddels een calorieverlaging is bereikt van 20 procent. Al ruim voor de einddatum van het Akkoord Verbetering Productsamenstelling in 2020 is de doelstelling ruimschoots gehaald.’

Belasting op suikerhoudende frisdrank

Op 6 april is in het Verenigd Koninkrijk een belasting op suikerhoudende frisdrank in werking getreden. Deze belasting zou, al voorafgaand aan de inwerkingtreding, tot een suikerreductie  hebben geleid van 30.000 tot 45.000 ton. Dit komt omgerekend naar de Nederlandse bevolking neer op 7.900 tot 11.800 ton, heeft de FWS berekend. ‘De Nederlandse frisdranksector heeft al bijna 26.000 ton suiker gereduceerd’, stelt Gianotten die deze cijfers beschikbaar heeft na interne monitoring. Volgens hem is de aanpak in Nederland effectiever. ‘Wij bereiken twee tot drie keer meer caloriereductie dan de suikertaks in het Verenigd Koninkrijk. We voelen ons genoodzaakt te reageren, nu in de media veel aandacht is geweest voor de situatie in Engeland.’ In 2015 heeft de FWS met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de afspraak gemaakt om het gemiddelde aantal kcal per 100ml in frisdrank te verlagen met 10 procent tussen 2012 en 2020. Gianotten: ‘Behalve naar nieuwe introducties wordt ook erg goed gekeken naar portiegroottes door fabrikanten en supermarktketens.’’

Aanpak Plus, Jumbo en AH

De voorman van de FWS doelt op de aanpak bij Plus, dat voor kleinere verpakkingen koos. Plus vervangt de 330 ml-blikjes frisdrank fasegewijs door blikjes van 250 ml. Ook wordt de caloriemeter bij frisdrank uitgebreid naar vruchtensappen en siropen. Leveranciers zoals Coca-Cola werken aan dit plan mee. Ook Albert Heijn heeft een flinke suikerreductie doorgevoerd in het schap met frisdrank voor kinderen en het schap met sappen. In meer dan 40 producten is vorig jaar het suikergehalte verlaagd, waardoor per jaar 50 miljoen minder suikerklontjes worden geconsumeerd. De nieuwe Friswijzer bij het schap maakt het ouders met kinderen makkelijker om te kiezen voor een gezondere variant. Bij Jumbo is op dit front ook veel gebeurd. ‘Sinds 2016 zetten we stappen in het terugbrengen van de hoeveelheid toegevoegde suiker in onze huismerkfrisdranken, -siropen en –sappen, met minimaal 10 procent’, meldt woordvoerder Jeske Bleeker. ‘We blijven suiker reduceren in onze huismerkfrisdranken. Daarnaast geven we aandacht aan gezondere alternatieven in het frisdrankschap. Dit doen we bijvoorbeeld met jaar- en seizoensaanbiedingen, introducties van gezonde innovaties zoals Woezel en Pip Fruitwater en door meer schapruimte vrij te maken voor water.’

De caloriemeter bij Plus. Foto: Herbert Wiggerman

Ordinaire aanslag op portemonnee

Omdat er op veel fronten al zoveel gebeurt, is ook het CBL geen voorstander van een suikertaks zoals in Engeland. ‘Het heeft daar al wel tot een reductie geleid, maar wij lopen hier mijlenver voor op Engeland’, zegt directeur Marc Jansen van het CBL. ‘Bij ons wordt de reductie niet alleen toegepast op frisdrank, maar ook op andere voedingsartikelen. Een taks is volgens Jansen ‘volstrekt overbodig’ en een ‘ordinaire aanslag op de portemonnee van de consument’. ‘Moet je je voorstellen dat behalve een suikertaks, ook een vleestaks en een vettaks worden ingevoerd. En dan komt daar ook volgend jaar nog de BTW-verhoging bij. Straks betalen we twee keer zoveel voor voedsel. Dat kan toch nooit de bedoeling zijn’, aldus Jansen. Daar komt volgens het CBL en de FWS bij dat de cijfers over de Britse suikerreductie betrekking hebben op de gehele markt, terwijl de genoemde reductie van 26.000 ton in Nederland alleen de gerealiseerde reductie bij A-merken betreft. De reductie van huismerkfabrikanten (in liters ongeveer 40 procent van de markt) is daarin nog niet meegerekend meldt de FWS, omdat deze geen onderdeel zijn van het Nederlandse commitment en hun cijfers dus niet in de monitoring worden betrokken. In werkelijkheid zal de reductie dus veel hoger liggen dan de 26.000 ton, aangezien ook op huismerken vele initiatieven hebben plaatsgevonden.

In de volksmond

De politiek lijkt wél wat te bewegen, nu staatssecretaris Blokhuis de taks een ‘interessante optie’ lijkt te vinden. ‘Mogelijk wordt de suikertaks daarom onderdeel van het zogeheten Preventie-akkoord’, aldus Gianotten, die als hij over de suikertaks spreekt, doelt op enkel de belasting op frisdrank. ‘Suikertaks op alle andere producten is technisch gezien bijna niet mogelijk. Wanneer in de volksmond over suikertaks wordt gesproken, hebben we het over een frisdranktaks.’  Pepsico laat in een reactie weten absoluut geen voorstander te zijn van belastingen op nutriënten, ‘aangezien er geen bewijzen zijn dat die effectief zijn om een complex probleem als obesitas effectief te bestrijden’. ‘Wij zijn overtuigd dat de afspraak die door frisdrankproducenten in Nederland is gemaakt in het kader van het Akkoord Verbetering Productsamenstelling om het gemiddeld aantal kcal per 100 ml in fristank te verlagen zijn vruchten afwerpt’, aldus Pepsico. Coca-Cola verwijst voor een reactie naar het standpunt van de FWS.

VVD en D66 zijn tegen suikertaks

Uit een rondgang langs de coalitiepartijen blijkt dat VVD en D66 een suikertaks niet zien zitten. Het CDA en de ChristenUnie hebben niet tijdig gereageerd op vragen van Foodmagazine. De VVD is tegen: ‘We willen de regels voor volwassenen niet nog strenger maken dan ze al zijn. Wij betuttelen niet. Je bent vrij om te roken of drinken, als je dat wilt. Ook vet en suiker zijn niet goed. Wij steunen initiatieven van ondernemers om minder vet en suiker in producten op te nemen. Maar ook hier betuttelen wij niet. Wij zijn dus tegen belastingen op suiker en vet’, laat de VVD via een woordvoerder weten. Ook D66 is tegen. Kamerlid Antje Diertens: ‘D66 is op dit moment geen voorstander van een suikertaks. Het is belangrijker dat producenten zelf zorgen voor minder suiker in hun producten en dat het makkelijker wordt voor mensen om zelf een gezonde keuze te maken. Dat kan bijvoorbeeld door duidelijke etikettering van de hoeveelheid suiker in een product of door meer voorlichting over gezonde voeding.’

Reageer op dit artikel