blog

Mark Soetman: Supermarkten, het einde van een tijdperk?

Column

Mark Soetman, expert op het gebied van duurzaamheid, schrijft maandelijks voor Foodmagazine. In deze column stelt hij zichzelf de vraag of er een tijdperk aan het eindigen is voor supermarkten.

Mark Soetman: Supermarkten, het einde van een tijdperk?
Foto: Foodmagazine

In de afgelopen tien jaar is Lidl meer dan eens uitgeroepen tot Verssupermarkt van het Jaar. De discounter van weleer is on the move. Ruim assortiment in vers en lager geprijsd dan menig concurrent. Hoe doen ze dat toch? Afgelopen zaterdag op de Rotterdamse markt waren de avocado’s – weliswaar laat in de middag – ‘vijf voor €1’. Bij Lidl diezelfde dag is één avocado €0,99. Bij Albert Heijn €1,15. De voor de hand liggende conclusie is: Lidl maakt weliswaar een flinke marge, maar nog altijd minder dan branchegenoot Albert Heijn. Klopt dat beeld? Een ander voorbeeld is gerookt ontbijtspek voor onder uw gebakken eitje. Bij Lidl €5,80 per kilo, bij Albert Heijn €16,20. U zei? Waar komen deze enorme verschillen vandaan?

Oorlog voeren doe je het best met A-merken

De afgelopen decennia zijn de supermarkten vrijwel non-stop met elkaar in prijzenoorlog geweest. Oorlog voeren op prijs doe je het best met A-merken als Coca-Cola, Heineken en Lay’s, omdat de consument die prijzen kent, gemakkelijk kan vergelijken en omdat ‘3 voor de prijs van 2’ goed werkt vanwege de houdbaarheid. Na al die jaren van prijzenoorlog zijn we nu op het punt aanbeland dat A-merken met verlies worden verkocht. Door Heineken, maar ook door de supermarkten. Zo zeer zelfs, dat het voor de horeca verboden is om Heineken in te kopen bij de lokale Albert Heijn op straffe van boetes. Want het grootverbruikende café betaalt via zijn horecaleverancier ruim twee keer meer voor een liter pils dan de consument. Vreemd maar waar.

Kruissubsidie werkt in het voordeel van Lidl

Terug naar de supermarkten. De verliezen die in het segment houdbare A-merken worden geleden, moeten logischerwijs elders in de winkel worden gecompenseerd. Dat heet ‘kruissubsidie’. De verliezen links worden gecompenseerd door grotere marges rechts. Maar welke producten zitten dan rechts? Nou, vers. Gesneden vers in het bijzonder. Een zakje ‘sperziebonen schoon’ voor €7,95 de kilo met een inkoopwaarde van €0,02. De eerdergenoemde avocado is een ander. Vleeswaren dus ook. Zo bekeken is het ineens gemakkelijk voorstelbaar hoe Lidl Verssupermarkt van het Jaar werd. Door geen kruissubsidie toe te passen, kan Lidl veel kleinere marges aanhouden op vers en vleeswaren. En dat komt dan weer omdat discounters weinig tot geen A-merken voeren. Dat begint mondjesmaat te veranderen, maar heeft nog geen prijsverschuivingen tot gevolg.

Bescheiden marges op vers rekenen is het beste

Dus wilt u Verssupermarkt van het Jaar worden? Verkoop dan geen verliesgevende producten meer en reken bescheiden marges op vers. Hoe eenvoudig kan het zijn. U moet met name iets niet doen.

Zijn verboden van de kartelwaakhond een excuus of een gegeven?

Aan kruissubsidies in voedingsland kleeft een aantal flinke nadelen. Het is u misschien al opgevallen, maar ongezonde troep wordt ons vrijwel gratis aangeboden; de rekening daarvoor betaalt de gezonde kant van dezelfde winkel. Ongewenst is in deze een understatement. Bovendien hebben andere branches, zoals de horeca, last van de oneerlijke concurrentie. En als laatste zou een gelijke verdeling van marges over de verschillende categorieën kunnen leiden tot meer diversiteit en merkvorming waar dat nu niet of nauwelijks wordt toegelaten. Boeren en tuinders zouden meer ontwikkelruimte krijgen.
Supermarkten zelf kunnen er niets meer aan doen, althans, dat zeggen ze. De Autoriteit Consument en Markt (voorheen NMA) verbiedt prijsoverleg. Is dat een excuus of een gegeven voor de supermarkten? In mijn optiek is het een beetje van beide. De ACM speelt een rigide rol in dit dossier, maar wanneer de wil om te veranderen er zou zijn bij de supers, is de oplossing snel gevonden. Die wil lijkt er niet te zijn. Ook bij de politiek niet. Bij onze zuiderburen is er een tijd lang een verbod geweest op verkoop onder kostprijs. In Nederland niet.

Publieke druk moet neoliberale wind keren

De neoliberale wind waait in een andere richting. Misschien dat publieke druk er beweging in kan krijgen, maar dan moet het wel bekend worden bij een groot publiek. Hoort, zegt het voort.

Reageer op dit artikel