blog

Academic Update: Het effect van prijsvolatiliteit

Column

EFMI-onderzoeker Melanie Murk-Severein over het effect van prijsschommelingen in grondstofprijzen op de rest van de keten.

Academic Update: Het effect van prijsvolatiliteit
Melanie Murk-Severein (EFMI) Foto: Ton Kastermans

Wat is er onderzocht?

In 2008 liepen grondstofprijzen in korte termijn op tot recordhoogtes. In eerste instantie had men het over een bubbel, later werd duidelijk dat het fenomeen prijsvolatiliteit een blijvend onderdeel is van de voedselketen. Diverse onderzoeken bestuderen de mate waarin prijsveranderingen op lange termijn worden doorgegeven in de keten (van agrariër tot consument). Welk effect prijsschommelingen (volatiliteit) hebben op prijzen elders in de keten, is echter beperkt onderzocht. Reden te meer voor de onderzoekers om dit nader te bestuderen.

Wie heeft het onderzocht?

Amer Ait Sidhoum (Centre de Recerca en Economia i Desenvolupament Agroalimentaris/CREDA) en Teresa Serra (University of Illinois).

Hoe zit het onderzoek in elkaar?

In de periode 2004-2011 zijn in Spanje wekelijks tomatenprijzen op producenten- (tuinders), groothandel- (tussenschakels) en consumentenniveau (retail) gemeten. In totaal zijn in 8 jaar tijd 416 observaties gedaan. Het onderzoek bestaat uit een econometrische tijdreeksanalyse van prijzen. De onderzoekers proberen zo in kaart te brengen hoe prijzen zich gedragen langs verschillende schakels in de keten. Daarnaast is een analyse uitgevoerd om prijsinstabiliteit te kwantificeren en de omvang van de schommelingen te meten. Daarmee is feitelijk de volatiliteit gemeten. Gezien de productie en het landgebruik is de tomaat de nummer-1-groente in Spanje. De Spaanse tomatenketen is bovendien om een aantal redenen in het bijzonder interessant voor de Europese markt. Tomaten zijn de meest geproduceerde groente wereldwijd. Spanje behoort tot de top-10 van producenten en exporteurs van de wereld en is goed voor ongeveer een kwart van de Europese tomatenproductie. Daarnaast heeft Spanje een belangrijke positie in de export naar andere Europese landen.

Wat zijn de resultaten van het onderzoek?

Uit het onderzoek blijkt dat er een significant prijseffect is in de Spaanse tomatenketen en dat prijsvolatiliteit wordt doorgegeven aan de verschillende ketenschakels. Prijsveranderingen (lange termijn) op het ene niveau leiden tot prijsveranderingen op de andere niveaus. Prijzen bewegen op de diverse niveaus altijd weer naar een nieuw evenwicht. Consumentenprijzen reageren wel bijzonder langzaam. Het duurt ongeveer 60 weken voordat het verschil met het nieuwe evenwicht is gehalveerd, terwijl dat bij producenten- en groothandelsprijzen circa 4 weken is. Prijsvolatiliteit op het ene niveau leidt ook tot prijsinstabiliteit op de andere niveaus. Producenten- en groothandelprijzen lijden meer onder abrupte veranderingen. Consumentenprijzen zijn het minst volatiel van alle prijzen. De patronen zijn wel hetzelfde, wat wijst op dezelfde onderliggende oorzaken.

Welke aanbevelingen voor directies van supermarkten en/of fabrikanten vloeien voort uit het onderzoek?

Uit de resultaten blijkt dat de consumentenprijzen op korte termijn slechts beperkt veranderen, in tegenstelling tot prijzen elders in de keten. Dit heeft direct invloed op de retailmarge. Producenten en groothandelaren worden directer beïnvloed door prijsschommelingen. In het geval van grote schommelingen zijn kleinere (onafhankelijke) partijen kwetsbaar. Risicomanagement op het gebied van volatiliteit is dus essentieel, wetende dat dit fenomeen in de toekomst alleen maar toeneemt.Daarnaast blijkt dat volatiliteit op het ene niveau effect heeft op de stabiliteit elders. Het beperken van de volatiliteit bij producent of groothandel kan een sterk dempende werking hebben op de prijsvolatiliteit in de gehele keten. Beleidmakers van voedselmarkten doen er goed aan te bepalen hoe in de toekomst moet worden omgegaan met prijsvolatiliteit die sterk is toegenomen als gevolg van deregulering en marktwerking.

Waar is het onderzoek terug te lezen?

A.A. Sidhoum & T. Serra (2016), Volatility spillovers in the Spanish food marketing chain: The case of tomato, agribusiness, Volume 32 (1), pag. 45-63 (2016).

Onderzoekers van EFMI Business School houden in de rubriek Academic Update structureel de wetenschappelijke publicaties bij voor Foodmagazine.  Melanie Murk-Severein is senior onderzoeker bij EFMI Business School.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels