blog

Mark Soetman: Fris van de Unilever

Column

Het is 2010 als Paul Polman het ambitieuze ‘Unilever Sustainable Living Plan’ presenteert. In de immer kritische kringen van duurzame denkers overheerst cynisme.

Mark Soetman: Fris van de Unilever
Foto: Foodmagazine

‘Eerst zien dan geloven’, is een veelgehoorde opmerking. Ook ik wilde eerst de kat uit de palmboom kijken in die tijd. Want nondeju wat is dit ambitieus voor een dergelijke voedselreus: ‘Gezondheid en welzijn verbeteren, milieu-impact verkleinen en levensstandaard verhogen.’ Ga er maar aan staan.

Concrete invullingen

In de jaren erna blijkt dat de wollige eerste tekst plaatsmaakt voor concrete invullingen. Babysteps vaak, maar dat kan ook haast niet anders. Ook ik word enthousiast van de plannen van met name Jan Kees Vis, de ‘global director Sustainable Sourcing Development’ van Unilever. Onomwonden stelt hij dat wanneer de ambities niet ver genoeg blijken te reiken, die simpelweg omhoog zullen worden bijgesteld. Ja, er kleven nadelen aan de wijze waarop Unilever zijn plannen wil waarmaken en – belangrijker nog – wil checken. Dat doet Unilever namelijk zelf. En in duurzaamheidsland is een slager die zijn eigen vlees keurt een absolute ‘no-no’.
Sommige andere critici stellen dat geen enkel product dat Unilever verkoopt, het waardeoordeel ‘duurzaam’ verdient. Wat is er immers duurzaam aan een Magnum wanneer de westerse wereld omvalt van obesitas? Verse groente en vers fruit verkoopt Unilever (nog) niet. Het bedrijf heeft in diens USLP veel aandacht voor de sociale aspecten van duurzaamheid. ‘Armoede, ziekte, voeding en de levenskwaliteit van vrouwen’, zegt ceo Paul Polman in een eerder rapport van Procter & Gamble hierover. Het resulteert onder andere in kleine verpakkingen in opkomende economieën van zaken als zeep en shampoo. Het werkt, de hygiëne in die landen stijgt, alleen levert de enorme hoeveelheden sachets die in het milieu komt, een nieuw probleem op. Waarover geen zucht in het duurzame jaarverslag.

Palmolie de grootste uitdaging

Maar de grootste uitdaging is de reden waarom de Nederlandse Margarine Unie en het Britse Lever Brothers ooit zijn gefuseerd: de gezamenlijke inkoop van palmolie. Dat spul gaat immers in sloten tegelijk zowel Dove, Magnums als Calvé pindakaas in. Unilever is verantwoordelijk voor 3 procent van de wereldwijde inkoop van het spul, wat de basis van de Indonesische en Maleisische economie vormt. Helaas maakt dat ook dat vrijwel al het tropische regenwoud daar is verdwenen. Om te komen tot verbetering van zowel teelt als arbeidsomstandigheden en nog wat duurzame componenten, richt Unilever samen met WNF, enkele Nederlandse banken, een oliehandelaar en wat Britse supermarkten de ‘Round table on Sustainable Palm Oil’ (RSPO) op. De controle hiervan laat te wensen over en de eigen berichtgeving is ietwat positief, maar de conclusie moet mijns inziens toch zijn, dat Unilever zijn steentje meer dan bijdraagt.

Paniek in de tent

Maar dan, begin 2017, doet Kraft Heinz ineens een vijandelijk bod op Unilever. Paniek in de tent, het bod wordt tot twee maal toe afgeslagen en Polman moet bakzeil halen bij zijn aandeelhouders. Dat doet hij ook: er volgt een dividendverhoging en men gaat de eigen aandelen opkopen. Pais en vree op het Damrak en in Londen, maar het laat wel duidelijk zien dat Unilever nog steeds heel erg ‘oude economie’ is en gedwongen is te denken in dier termen. Aandeelhoudertje boos betekent dat alle plannen de vuilnisbak in gaan. Ruim een jaar later wordt het plan om de top van Unilever beter te belonen, gepubliceerd. Zelfs de Amerikaanse en Britse beleggers ‘are not amused’ van deze plannen die de bonus van Polman zelf zou kunnen verdrievoudigen. De man die ooit zei ‘dat hij dit werk gratis zou doen’ en ‘Ik heb geen ruimte in mijn bedrijf voor mensen die alleen maar snel geld willen verdienen door speculatie’, lijkt hard van zijn voetstuk te vallen. Met 292 maal het salaris van een gemiddelde Unilever-arbeider zou de meest onbaatzuchtige ceo van het westelijk halfrond ineens de koploper worden als het gaat om de kloof tussen arbeider en top.

Veel licht tussen woorden en daden

Meneer Polman, ik hoop van ganser harte dat u tijdens de aandeelhoudersbijeenkomsten afstand doet van deze plannen, want er begint wel erg veel licht te gloren tussen uw woorden en uw daden. Wanneer het u ernst is dat ‘Moeder Teresa, Gandhi en Nelson Mandela’ uw lichtende voorbeelden zijn, is dat niet te rijmen met het laatste jaar van uw leiderschap.

Mark Soetman is expert op het gebied van duurzaamheid.
@Soetman

Reageer op dit artikel