artikel

Waar blijft de opvolger van het vinkje?

Achtergrond

Waar blijft de opvolger van het vinkje?

Het omstreden ‘Ik kies bewust’-vinkje mag sinds 19 oktober niet meer op verpakkingen worden geplaatst. Een nieuw gezondheidslogo moet er volgens het Nationaal Preventieakkoord rond overgewicht in 2020 zijn. Foodmagazine zoekt uit wat de stand van zaken is en welke opties internationaal worden toegepast. ‘Dat we iets moeten doen, daar zijn we uit. Maar het duurt wat ons betreft te lang.’

In het voorjaar van 2017 besliste minister Schippers dat er geen verwarrende vinkjes meer op productverpakkingen mogen staan. De groene en blauwe ‘ik kies bewust’-vinkjes gingen in de ban. Sinds 19 oktober 2018 mogen fabrikanten die vinkjes niet meer op nieuwe verpakkingen plaatsen. Wat nog in de winkel staat, verdwijnt gefaseerd. De minister besloot tot afschaffing na een felle maatschappelijke discussie, onder meer gevoerd door de Consumentenbond. Maar nu de Vinkjes van tafel zijn, is de vraag hoe het verder moet. Consumenten willen heel graag een nieuw systeem dat ze helpt bij het maken van gezonde keuzes, zo blijkt uit recent onderzoek door de Consumentenbond zelf. Die opvolger is echter nog niet bekend, weet Babs van der Staak, woordvoerder Voeding & Zorg: ‘Wij hebben aangedrongen op een nieuw systeem, waarbij het verkeerslicht dat ze in het Verenigd Koninkrijk gebruiken een voorkeur heeft bij de Nederlandse consument. Dat hebben we gepresenteerd aan de politiek met de vraag om een onafhankelijk onderzoek naar het juiste systeem. Dus niet een onderzoek dat uitgevoerd wordt door de industrie. Het laatste wat ik weet, is dat ze hebben toegezegd ernaar te kijken. En volgens mij wordt het opgenomen in het preventieakkoord.’

Nationaal Preventieakkoord over overgewicht

Het Nationale Preventieakkoord over overgewicht, waarvan eind augustus een deel uitlekte via AD.nl, bevat inderdaad de zin dat er in 2020 een nieuw voedingslabelsysteem komt. Bij het preventieakkoord zijn onder meer de levensmiddelenindustrie (FLNI en CBL), horeca, onderwijs-, sport- en zorgorganisaties, verzekeraars en het ministerie van Volksgezondheid betrokken. Marc Jansen van het CBL: ‘De uitgelekte belofte in het preventieakkoord is waar. In 2020 moet er een nieuw systeem zijn. Maar wij willen volgend jaar al een operationele vervanger hebben.’ Het duurt Jansen allemaal te lang en dat verwijt hij de overheid. ‘De overheid moet hierin een leidende rol nemen. Zij moeten ermee langs Brussel, want het gekozen voedingslabel moet ook op de verpakking mógen natuurlijk.’

Jansen is bang dat er een te lange periode aanbreekt zonder eenduidig voedingslabel, omdat het – zelfs na het maken van de keuze – nog lang duurt voordat een label daadwerkelijk toegepast kan worden. Het is wat hem betreft echt van belang dat er sneller een keuze wordt gemaakt. ‘Wat het ook wordt, we moeten iets doen. Wat daarbij vooral belangrijk is, is dat het nieuwe vinkje onafhankelijk is en dat de consument er wat aan heeft. Al die zaken neemt de overheid mee in de overweging.’

België kiest Franse nutri-score

In België is de overweging onlangs afgerond. De Belgische overheid stimuleert sinds eind augustus dat het bedrijfsleven de Franse nutri-score gebruikt (zie kader). Colruyt en Delhaize gaan in reactie daarop producten van het label voorzien. Voedselwaakhond Foodwatch gebruikte de keuze in België direct om in de media te pleiten voor de nutri-score in Nederland. Dit doet de actiegroep met een schuin oog kijkend naar heel Europa. ‘Het is belangrijk dat een voedingslabel in heel Europa wordt erkend’, vindt Sjoerd van de Wouw van de actiegroep. ‘Anders kan een bedrijf door de keurmerken bladeren, en dat label gebruiken dat voor hem het beste uitpakt. Maar één Europees geldend systeem bedenken, is lastig. Wel denk ik dat de nutri-score nu de wind in de rug heeft in Europa, omdat er in Frankrijk veel aan wordt gewerkt en België ook de keuze voor dit label heeft gemaakt. De nutri-score maakt daarmee een goede kans.’

Voedingslabels in Europa

Voedingslabels EU, verkeerslichtsysteem, nutri-score, keyhole

Bron: IRI Point of View, Nutrition Labels in Europe

Dat het lang duurt voordat de Nederlandse overheid een goed systeem vindt, heeft niet te maken met een tekort aan opties. In andere Europese landen is er al een werkend systeem. In het Verenigd Koninkrijk werkt men sinds 2013 met een (vrijwillig) verkeerslichtsysteem. Per onderdeel kleurt het label rood, groen of geel. Cola kan bijvoorbeeld rood scoren op suiker, maar groen op zout en vet. In Frankrijk wordt een product beoordeeld met één score, de nutri-score, waarin onder meer het zout-, vet- en suikergehalte zijn meegenomen. Dit voedingslabel is visueel gezien vergelijkbaar met het energielabel dat we kennen van wasmachines. In Scandinavië is men al jaren gewend aan het zogeheten Keyhole, een groen sleutelgat dat gezonde producten markeert.

Onderzoek van de Consumentenbond in april 2018 wees uit dat 71 procent van de Nederlanders een voedingslabel wil. 51 procent koos daarbij voor de Britse variant (bovenaan). Nutri-score bleek bij 29 procent van de Nederlanders populair.

Ook de CBL-directeur denkt dat de Nederlandse politiek het Franse label kan gebruiken: ‘Ja, dat zou kunnen. Stel, je volgt België, dan is er al veel voorwerk gedaan voor Brussel. Die overweging moeten we meenemen in onze keuze. Maar dan moeten we ook de ervaringen in België kennen en meenemen.’ Of het de nutri-score gaat worden of niet, en wanneer die keuze wordt gemaakt, blijft echter vooralsnog onduidelijk. Het nieuwe vinkje blijft een vraagteken.

Lees ook: Bond: ‘Consument kiest gezond met voedselkeuzelogo’

Reageer op dit artikel