blog

Mark Soetman: Moet het publiek dicteren wat wel of niet gevaarlijk is?

Column

Mark Soetman, expert op het gebied van duurzaamheid, schrijft maandelijks voor Foodmagazine. In deze column schrijft hij over de invloed van de mening van de massa op het assortiment van supermarkten.

Mark Soetman: Moet het publiek dicteren wat wel of niet gevaarlijk is?
Foto: Foodmagazine

Opvallend bericht deze week. De Franse retailer Super U gaat negentig ingrediënten verwijderen uit zijn huismerkproducten. Niet omdat ze gevaarlijk zijn, maar omdat de publieke opinie dicteert dat ze gevaarlijk en ongezond zijn. ‘Consumenten hebben – terecht of onterecht – een duidelijk oordeel over de giftigheid van deze stoffen’, aldus Super U op zijn eigen website.

Vaak niet gehinderd door kennis

Google op ‘aspartaam’ of ‘E-nummers’ en je krijgt miljoenen hits. Veelal van obscure gezondheidssites of blogs en vlogs van fitfluencers. Het blijkt voor de gewone man en vrouw verschrikkelijk lastig om uit al die informatie het juiste te vinden. U herkent het vast wel van discussies op feestjes of bij de koffiemachine op uw werk. Stellingnames in de orde ‘Van aspartaam krijg je kanker’ en ‘Van E-nummers ga je dood’. ‘Chemisch!’ en ‘Onnatuurlijk!’ zijn een paar van de argumenten – vaak niet gehinderd door kennis – van de roeptoeterende collega of kennis.

Online verdachtenbankje

E-nummers, aspartaam en andere stoffen die al een tijdje op het online verdachtenbankje zitten, zijn honderden malen op hun gezondheidseffecten getest en keer op keer goedgekeurd door het hoogste orgaan dat Europa op dit vlak kent: de EFSA. Maar ook die moet het ontgelden. Financiële vergoedingen en belangenverstrengeling met de voedselindustrie worden er aan de haren bij getrokken, waardoor ook dit orgaan niet onaantastbaar blijkt. Sign of these times: wetenschap is ook maar een mening en die geloven we steeds minder. Liever prediken we angst met Bouillons ‘Wat zit er in uw eten’ of eten we klei, omdat de zus van een Fries supermodel dat roept. Het bewijs? Ze ziet er toch goed uit? De waarheid is democratisch geworden, meerderheid geldt. Feiten bestaan niet.

Aanpak Super U relatief nieuw

Maar dat een grote keten als Super U op deze schaal overgaat tot luisteren naar de publieke opinie, in het volle besef dat het bedrijf daarmee wetenschappelijk fout zit, is toch relatief nieuw. Op kleinere schaal gebeurde het al eerder. Denk aan de nieuwe ‘100% natuurlijke’ vleeslijn van Albert Heijn, of de E-nummervrije wens van Plus-merk Gijs. Blijkbaar worden E-nummers definitief als verloren beschouwd. Aspartaam, glutamaat en xylitol volgen. Naar alle waarschijnlijkheid zullen er op etiketten binnen nu en vijf jaar alleen nog natuurlijke namen te lezen staan, alleen maar om het volk te mennen. De mogelijkheden tot communicatie zijn beperkt en opvoeden is niemands taak.

Wat is het volgende slachtoffer van de massa?

Is dat erg? Nou, het is een hellend vlak. Wat wordt het volgende slachtoffer van de massa? Gluten? Gaan grote supermarkten massaal brood, pasta, rijst en aardappelen uit de schappen halen omdat ‘men’ in meerderheid vindt dat het slecht voor je is? Suiker volkomen in de ban? (20 procent van onze energie dient uit suiker te bestaan omdat onze hersenen uitsluitend daarop werken, red.)
De supermarkten van Europa stellen keer op keer dat zij niet verantwoordelijk zijn voor het opvoeden van hun klanten. Daar is wat voor te zeggen, maar dit soort ontwijkend gedrag voor eigen verantwoordelijkheid zou moeten worden bestraft. Idealiter door diezelfde klanten, maar bij afwezigheid daarvan de overheid.

De nonsens van Rens Kroes

Allerhande heeft al eens Rens Kroes een groot podium geboden zonder spoor van kritiek op de nonsens die ze liet optekenen. Waarom? Heel simpel: haar populariteit. Ze heeft 100.000+ volgers op Instagram, dus wil Albert Heijn meeliften op haar succes. De pogingen van de wetenschap bij monde van EFSA, GezondheidsRaad (en in haar spoor het Voedingscentrum) en serieuze artsen en diëtisten slagen maar matig. Het ontbreekt ze aan sexy boodschappen als ‘Suiker is gif, eet honing!’ en evenmin hebben ze een aantal sexy frontmannen of –vrouwen. Dat is blijkbaar nodig om gehoord te worden anno 2017. Dus: Arie Boomsma, Chantal Janzen, Doutzen Kroes en Waldemar Torenstra, zien jullie het zitten om tegen geringe vergoeding, maar met grote dank van de maatschappij deze rollen op jullie te nemen? Hartelijk dank namens het Gezond Verstand. 

Mark Soetman is expert op het gebied van duurzaamheid.
@Soetman

Reageer op dit artikel