blog

Mark Soetman: Kringlooplandbouw als schaamlapje

Column

Mark Soetman: Kringlooplandbouw als schaamlapje

Het was dan zover, minister Carola Schouten presenteerde haar visie op de toekomst van het Nederlandse boerenlandschap: ‘Landbouw, natuur en voedsel: waardevol en verbonden’ met als ondertitel ‘Nederland als koploper in kringlooplandbouw’. Vraag is wat we met deze visie kunnen en moeten.

Als eerste is daar de ongelukkige term ‘kringlooplandbouw’. Dat is namelijk een niet-bestaand doel. Landbouw is per definitie roofbouw omdat we ons eten (en daarmee allerlei stoffen) onttrekken en dat dienen aan te vullen. En nee: dat kan niet met alleen dierlijke mest. Maar zelfs wanneer we haar deze term vergeven en ervoor kiezen om ‘minder verspillend’ te lezen, blijft er van het document nog steeds niet veel over. Zo zouden consumenten meer over moeten hebben voor het beter geproduceerde voedsel. Hoe dat geregeld moet worden laat ze gemakshalve in het midden, omdat ze waarschijnlijk ook wel aanvoelt dat het niet kan worden afgedwongen. Het staat bovendien haaks op het verhogen van de btw op voedsel dit jaar.

Niet minder veeteelt

Minder veeteelt dan? Nee ook daar wil ze niet aan. Geen regelgeving die dwingt, maar ‘Wij moeten ruimte scheppen voor de ambities en krachten van boeren en tuinders en hun organisaties, voor andere partijen in de markt, voor studenten, docenten en onderzoekers. Zo kan de toekomst worden gemaakt en gedragen door de samenleving als geheel’ – waarin ‘wij’ de politiek is. Ik lees dat als: er komen geen regels vanuit neoliberaal Den Haag, mede omdat landbouwbeleid daar helemaal niet wordt gemaakt. Dat Juncker nét een deal heeft gesloten met Trump om de import van soja vanuit de VS te vergroten, helpt haar ‘sluiten van lokale kringlopen’ ook al niet, tenzij je de kringloop Braziliaanse soja—Hollands vee—Aziatische consument als ‘lokaal gesloten’ beschouwt.
Nederland exporteert zo’n 80 procent van zijn agrarische productie en in tijden dat onze belangrijkste afzetgebieden in Europa ook roepen om ‘lokaal’ ligt het eerder voor de hand om de export naar het Verre Oosten te vergroten, dan dat de productie binnen Nederland sluitend wordt gemaakt. Supermarkten in Nederland zijn al verregaand bezig met nauwe inkoop met boeren, veetelers en tuinders. Denk aan Lidl met Kipster, AH met Rondeel en Hoevenaer en Plus met Gijs. Die trend zet door, maar heeft een fysiek plafond van 20 procent van de Nederlandse productie.

Samenraapsel van lobby’s

Laten we Schouten’s visie dan eens puur ideëel langs de lat leggen. Ze presenteerde het op een BD boerderij en dat zal niet helemaal toevallig zijn. Als je het documentje (40 pagina’s) leest, zie je veel onderdelen uit andere rapporten. Zo put ze uit het rapport van het Planbureau van de Leefomgeving ‘naar een wenkend perspectief voor de landbouw’ en is de gedachte over grondgebondenheid terug te lezen in een eerder rapport van NZO en LTO. De visie van onze minister is dus een samenraapsel van eerdere lobby’s. De minister wordt geacht een stip aan de horizon te zetten, maar kan dat helemaal niet. Landbouwbeleid wordt immers niet in Den Haag, maar in Brussel gemaakt. Ze kan de consument helemaal niet manen tot aankoop van andere waar en kan ook de import van soja niet eigenhandig beperken. Ze is een speelbal. De vooruitgeschoven pion van Nederland om in Brussel te lobbyen.

Wie is er tegen minder verspilling?

In de reacties van de meeste betrokken partijen valt op dat niemand ertegen is. Kan ook niet, er staan geen zaken in waar je het niet mee eens kunt zijn. Wie is er tegen ‘minder verspilling’? Of ‘Minder bestrijdingsmiddelen’? Niemand natuurlijk, maar het gebrek aan doelen en regels maken het hele document van nul en generlei waarde. We zullen het er mee moeten doen. Teken des tijds. De mening dat de huidige landbouw in Nederland zijn langste tijd heeft gehad, wordt breed gedeeld, ook door mij. Maar kijken naar Den Haag voor richting en hulp zullen we moeten afleren. Het heeft al decennia geen enkele zin meer.

Mark Soetman is expert op het gebied van duurzaamheid.

Reageer op dit artikel