blog

Niet passief, maar voorop in de strijd tegen wegwerpplastic

Column

Niet passief, maar voorop in de strijd  tegen wegwerpplastic

Verbaast de supermarkt zich over afzonderlijk verpakt wortels, een extra plastic verpakking om één theezakje of driedubbel in plastic verpakte koekjes? Allemaal voorbeelden van overbodig, onzinnig wegwerpplastic. Gelukkig is er een groeiend aantal mensen die hun steentje bijdragen aan een duurzame wereld. Zij kiezen er bewust voor om over te stappen naar groene stroom, hun afval netjes te scheiden, minder vlees en zuivel te eten en een eigen tas mee te nemen naar de winkel.

Supertopia

Maandelijks geeft Foodmagazine het podium aan één actiegroep. In een kort betoog schetst de groep hun ideaalbeeld van de supermarkt. Deze keer: Meike Rijksen van Greenpeace.

‘Zo wil Albert Heijn 25 procent minder
verpakkingen in 2025. Dat is pas over zeven jaar’

Supermarkten zijn de spil in vele duurzaamheidsthema’s. Denk maar aan het gebruik van palmolie in producten, bestrijdingsmiddelen in de landbouw, milieu-impact van vlees en dierlijke producten en plasticvervuiling. Het is in de supermarkt waar consumenten in aanraking komen met producten en het zijn de supermarkten die uiteindelijk bepalen wat er in de schappen ligt. Daarmee ligt er ontzettend veel macht én verantwoordelijkheid bij supermarkten. Bijvoorbeeld als het gaat om wegwerpplastic.

Mispaksel

Supermarkten maken het ons knap lastig om plasticverbruik te minderen, want zij overspoelen ons met verpakkingsmateriaal. Dat roept steeds meer irritatie op bij consumenten. Zo werd er vorige maand massaal gestemd op het ultieme Mispaksel, de verkiezing die op zoek ging naar de meest onzinnige plastic voedselverpakking. Red Band kwam als winnaar uit de bus met per-stuk-verpakte winegums. Ook werden er dit jaar in meer dan twintig landen Plastic Attacks georganiseerd, waarbij mensen hun inkopen uitpakken aan de kassa en het plastic afval achterlaten in de supermarkt. Het doel? Winkels laten nadenken over alternatieven. En niet onterecht.

Momenteel bevindt zich al zo’n 150 miljoen ton plastic in de oceanen. Dit plastic vergaat niet, maar breekt langzaam in steeds kleinere stukken. Onze oceanen betalen de prijs voor deze plastic soep. Zeedieren en vogels raken in de tasjes, lintjes en zakken verstrikt of zien een flessendop aan voor eten. Iedereen kent de foto van een dode albatros met een maaginhoud vol met plastic afval. Jaarlijks overlijden al meer dan 100.000 zeedieren aan de gevolgen van hun onbedoelde plasticdieet. Via onder andere vissen, oesters en mosselen komen microplastics ook op ons bord terecht.

Plastic productie

Wereldwijde cleanups en de Nederlandse Boyan Slat met The Ocean Cleanup hebben de afgelopen jaren bijgedragen aan de bewustwording. Dat is een enorme winst, maar dweilen met de kraan open. Jaarlijks wordt er zo’n 260 miljoen ton plastic geproduceerd. Er wordt geschat dat de productie van plastic nog gaat verviervoudigen tegen 2050. Iedere minuut komt er gemiddeld een vuilniswagenlading aan plastic bij in onze oceanen. Daar valt niet tegen op te ruimen. Bedrijven wijzen op hun inspanning om te recyclen, maar daarmee ontlopen ze hun verantwoordelijkheid voor de crisis die ze zelf mede veroorzaakt hebben. Zij blijven namelijk meer en meer nieuw plastic de wereld in pompen, waarvan slechts een klein deel is gerecycled. De omvang van dit probleem is zo groot, daar kunnen we ons niet uit recyclen. We moeten het probleem bij de bron aanpakken.

De oplossing is minder plastic. Echt leiderschap betekent dat producenten en supermarkten minder plastic moeten gaan produceren en verkopen. Bedrijven moeten hun manier van produceren fundamenteel veranderen door plastic verpakkingen herbruikbaar en hervulbaar te maken, plasticvrije materialen te gebruiken, een combinatie van deze of door totaal nieuwe leveringssystemen te ontwikkelen. Wat zeker is, is dat we wegwerpplastic moeten uitbannen. Inkoopbeleid van supermarkten geeft hen de macht om de markt bij te sturen en eisen te stellen aan producten. Als een grote supermarkt weigert een product in de schappen te zetten, dan passen producenten snel genoeg de verpakking aan.

Voedselveiligheid en het voorkomen van voedselverspilling worden vaak als argument gebruikt om de hoeveelheid plastic goed te praten. In de meeste gevallen wordt plastic echter gebruikt als kostenbesparing of ten doele van marketing en reclame. Albert Heijn heeft de ambitie uitgesproken in te gaan zetten op minder verpakkingen en meer recycling. Dat is een goede eerste stap! Toch vinden wij de ambities helaas niet ver genoeg gaan. Zo wil Albert Heijn naar 25 procent minder verpakkingen in 2025. Dat is pas over zeven jaar, terwijl we nu al zien dat er zoveel overbodig plastic in de supermarkt is. De voorbeelden die genoemd worden, zijn niet zo sterk en innovatief als we hadden verwacht van de grootste supermarkt van Nederland. Het is bovendien niet de innovatie die de wereld nodig heeft om het plastic probleem op te lossen.

Vrij van wegwerpplastic

Alternatieven voor plastic zijn terrein aan het winnen. De Britse retailer Iceland heeft zich als eerste supermarkt gecommitteerd om in 2023 plastic verpakkingen volledig uit het eigen assortiment te verwijderen. Onze eigen Ekoplaza startte een plasticvrije beweging met ruim 1300 plasticvrije producten en kiest voor onverpakte groente, of groente verpakt in composteerbare verpakking. Er zijn ook steeds meer bedrijven die lokaal en vers voedsel aanbieden, zonder plastic verpakking. Met behulp van online platforms en lokale ophaalpunten verbinden deze bedrijven lokale consumenten met lokale voedselproducenten. Op deze manier verkorten ze de toeleveringsketens, en maken plastic verpakkingen daarmee overbodig.

Om op de nodige schaal verandering teweeg te brengen, moeten bedrijven drastisch gaan investeren en innoveren. Zij hebben de macht en de middelen om dat te doen. Bovengenoemde voorbeelden laten zien dat het gebruik van wegwerpplastic een keuze betreft. Supermarkten, ik daag jullie uit om na te denken over de supermarkt van de toekomst. Een supermarkt zonder wegwerpplastic. Wees niet passief, maar neem de leiding. Jullie hebben de sleutel in handen.

Reageer op dit artikel