artikel

Politieke sabotage nekt Lotte in China

Internationaal Premium

De Zuid-Koreaanse hypermarktketen Lotte begint de uitverkoop van zijn winkels in China. De onderneming groeide tot voor kort snel op de Chinese markt, maar werd uiteindelijk het slachtoffer van tegenwerking vanuit de overheid en een grootschalige publieksboycot naar aanleiding van politieke spanningen tussen China en Zuid-Korea.

Politieke sabotage nekt Lotte in China

China geldt als het beloofde land voor de retailsector. Een enorme bevolking, die steeds meer te besteden krijgt en een markt die nog lang niet verdeeld is. Toch is het ook risicovol, zoals blijkt uit de case van de Zuid-Koreaanse Lotte Group. Het bedrijf moest ruim een half jaar geleden al 80 procent van zijn 112 Lotte Mart-vestigingen in China sluiten en besloot eind augustus om te beginnen met het verkopen van winkels. De schade is enorm, het bedrijf nam al een voorziening van een half miljard euro. De onderneming gaat zich waarschijnlijk definitief terugtrekken uit China. Daarover wordt in de komende maanden besloten. De aanleiding: een geo-politiek conflict tussen China en Zuid-Korea over een systeem om raketten neer te schieten dat door Zuid-Korea en de Verenigde Staten wordt neergezet om Zuid-Korea te beschermen tegen raketaanvallen uit het noorden.

Typisch conglomeraat

De Lotte Group is een typisch conglomeraat zoals dat in Zuid-Korea veel te vinden is. De onderneming is actief in verschillende industrieën. Zo was het bedrijf ook eigenaar van een golfbaan in Seongju. De Lotte Group stond die baan af, zodat plannen om de raketafweer te plaatsen, het systeem heet Terminal High Altitude Area Defense (THAAD), konden worden uitgevoerd. China ziet de installatie als een bedreiging voor de eigen veiligheid en daarmee een provocatie vanuit Zuid-Korea. ‘Het standpunt van China over de inzet van THAAD is duidelijk. We zien het als een daad die de vriendschap tussen China en Zuid-Korea schaadt. Als dat zo is, dan zijn maatregelen om de installatie te voorkomen vanzelfsprekend. Als de Lotte Group zich niets aantrekt van onze positie en bij zijn besluit blijft het terrein af te staan, hebben we geen andere optie dan strijden’, zo citeerde de Financial Times eind augustus een anonieme voorman van een ngo in China.

Consumentenboycot en politieke actie

De Chinese staatsmedia besteedde veel aandacht aan de positie van de Lotte Group met betrekking tot de raketafweer en de boosheid van de Chinese overheid hierover. Dit leidde al snel tot oproepen op social media om Lotte Mart te boycotten. Dat resulteerde in een enorme omzetval bij de retailer, volgens de Chinese media van zo’n 77 procent. Het bleef echter niet bij een consumentenboycot. De overheid zelf deed ook een flinke duit in het zakje. De vestigingen van Lotte Mart werden overspoeld met controleurs op het gebied van veiligheid en hygiëne. Vanzelfsprekend vonden ze vrijwel overal wel misstanden, met als gevolg dat op het moment van schrijven nog altijd de meerderheid van de vestigingen van Lotte Mart op slot zit. Zodra de Lotte Group winkels verkoopt, krijgen deze binnen de kortste keren weer toestemming om open te gaan. Zo kocht de Liqun Commercial Group de vestigingen van Lotte Mart in het oosten van China en Wumei Holdings nam de winkels in de hoofdstad Beijing over.

Meer Koreaanse problemen in China

Lotte Mart is overigens niet het enige Zuid-Koreaanse bedrijf dat plotseling problemen heeft in China. De burgerwoede rondom het rakettenplan is enorm. Het voormalige Chinese topmodel Yang Bingyang, online bekend onder de naam Ayawawa, riep haar 2,7 miljoen volgers op het sociale medium Weibo op om alle Koreaanse producten te boycotten. ‘Iedere cent die we uitgeven is een stem voor onze wereld van de toekomst’, hield ze China voor in een interview met de staatskrant Global Times. Als gevolg hiervan daalde het marktaandeel van de Koreaanse autofabrikant Hyundai binnen een maand met 50 procent.
Het is ook niet voor het eerst dat volkswoede in China voor schade zorgt bij buitenlandse bedrijven. In 2012 laaide een conflict tussen China en Japan over een aantal eilanden in de Oost-Chinese zee op. De controle over deze eilanden is economisch van enorm belang. Onder de Senkaku-eilanden liggen enorme olievoorraden. Het leidde onder meer tot bestorming door een woedende menigte van een Toyota-dealer en het in brand steken van een fabriek van de Japanse elektronicafabrikant Panasonic.

China nu officieel de grootste retailmarkt

Het lijken risico’s die horen bij het zaken doen in China. Het is echter ook een markt die geen retailer met ambitie wil missen. Sinds december vorig jaar is China zelfs officieel de grootste retailmarkt ter wereld. Wat dat betreft wordt in analistenkringen met argusogen gekeken naar het escalerende handelsconflict tussen China en de Verenigde Staten. President Donald Trump is ontevreden over het hoge handelstekort van de VS met het Aziatische land en legde de afgelopen maanden een reeks aan heffingen op aan China. Dat land reageerde prompt met tegenmaatregelen, waardoor in ieder geval het begin van een handelsconflict zichtbaar wordt.
Vooralsnog lijkt dit niet te leiden tot een boycot van consumentenproducten van Amerikaanse merken. Volgens Deutsche Bank deden Chinese dochters van Amerikaanse concerns in 2015 een gezamenlijk omzet van $223 miljard (zo’n €191 miljard). Voor autoconcern General Motors is China in volume de grootste markt, voor Starbucks geldt dat het bedrijf verwacht dat de Chinese omzet over 10 jaar groter is dan die in Noord-Amerika. Ook partijen als Apple, Procter & Gamble en Coca-Cola boeken stevige omzetten in China.

Boycot van producten uit VS?

Het persbureau Bloomberg citeert professor Victor Shih van de University of California dat het uitblijven van een vanuit de staat informeel geinitieerde consumentenboycot op dit moment nog niet in het belang is van China. ‘Dat land hoopt nog dat het conflict wordt opgelost en dus de status quo van de afgelopen jaren wordt hersteld’, stelt de hoogleraar. Maar wat er kan gebeuren als de Chinese burgers en overheid wel in actie komen, is te zien in de zaak rond Lotte Mart. 

Het succesverhaal van Shin Hyuk-Ho

Zakenman Shin Hyuk-Ho maakte in 1941 als verstekeling de oversteek vanuit het door Japan bezette Korea naar Japan, waar hij een opleiding ging volgen. Hij nam daarbij een Japanse schuilnaam aan, Takeo Shigemitsu, en opende al 1942 een fabriek waar hij rijstkokers produceerde. Deze fabriek overleefde de oorlog echter niet. Het pand werd bij een luchtaanval in de as gelegd.

Hyuk-Ho ging echter niet bij de pakken neerzitten. 3 jaar na de beëindiging van de vijandelijkheden zette hij onder de naam Lotte een kauwgumfabriek op, die zich met de zoetigheid richtte op de Japanse jeugd. De naam van het bedrijf heeft volgens Wikipedia niets van doen met de Japanse of Koreaanse taal. Shin Hyuk-Ho was een liefhebber van Die Leiden des jungen Werthers van Johann Wolfgang von Goethe en baseerde de naam op het karakter Charlotte uit dit literaire werk.

De inmiddels 95-jarige Shin Hyuk-Ho bleef tot juni 2017 een leidende kracht binnen het bedrijf. In totaal vervulde hij bijna 70 jaar lang de rol van voorzitter van de raad van bestuur. In 1967 kwam het tot een belangrijk moment in de persoonlijke geschiedenis van Shin Hyuk-Ho en zijn onderneming. Lotte maakte de oversteek naar Zuid-Korea, het land waar Hyuk Ho in 1922 was geboren. De balans sloeg daarna snel door naar zijn geboorteland. Het bedrijf heeft op dit moment ruim 60.000 mensen in dienst, van wie nog maar enkele duizenden in Japan.

Zoetwaren blijven een belangrijke activiteit voor het concern, dat ook in Europa actief is. Onder leiding van Hyuk-Ho werd het bedrijf echter ook uitgebouwd tot een klassiek conglomeraat van activiteiten. Retaildochter Lotte Mart is het onderwerp van het hoofdverhaal op deze pagina’s, daarnaast er bakkerijen, restaurants, belastingvrije winkels op luchthavens, een grote keten van bioscopen, een tak die zich bezighoudt met financiële dienstverlening, een grote vastgoedtak, hotels van Seoel tot New York, enkele elektronicabedrijven, autohuur en zware chemische industrie. In omzet was het een paar jaar geleden de vijfde grootste onderneming van Zuid-Korea.

De afgelopen jaren kwamen het bedrijf en Shin Hyuk-Ho echter ook negatief in het nieuws. Als onderdeel van een golf aan anti-corruptie-onderzoeken in Zuid-Korea vielen onderzoekers in 2016 ook een aantal dochterondernemingen van de Lotte Group binnen. Daarbij werd grootschalige fraude aangetroffen, waarbij ook Hyuk-Ho’s zoon Shin Dong-bin was betrokken en de oude oprichter van het bedrijf zelf.

Het bedrijf werd ervan beschuldigd allerlei illegale fondsen te hebben aangelegd en transacties tussen verschillende dochterondernemingen niet altijd volgens de regels te hebben afgehandeld. Een topbestuurder van de Lotte Group pleegde als gevolg van het schandaal vermoedelijk zelfmoord, vlak voor hij verhoord zou worden. Hyuk-Ho zelf zou ruim $100 miljoen (zo’n €86 miljoen) hebben weggesluisd bij het bedrijf. Hij werd veroordeeld tot 4 jaar cel, maar hoefde die straf vanwege zijn broze gezondheid niet uit te zitten.

Reageer op dit artikel